Hazine bonosu nedir

Hazine bonosu, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın kısa vadeli borçlanmak için çıkardığı iskontolu devlet borçlanma senedidir. Vadesi en fazla bir yıldır. Bono sahibine periyodik faiz ödenmez. Bunun yerine senet, nominal değerinin altında bir fiyatla satılır ve vade sonunda yatırımcı nominal tutarı alır. Kazanç, alış fiyatı ile nominal değer arasındaki farktır.

Bu yapı bonoya "iskontolu araç" adını verir. Aynı iskontolu hesaplama mantığı, kupon içermeyen kısa vadeli özel sektör bonoları için de kullanılabilir.

Araç üç modda çalışır

Fiyattan getiri

Elinizde bono fiyatı varsa bu modu kullanın. 100 nominal değer başına ödenen fiyatı girin. Araç dönemsel getiriyi, basit yıllık getiriyi, bileşik yıllık getiriyi ve banker iskonto oranını hesaplar.

Basit yıllık getiriden fiyat

Hedeflenen basit yıllık getiri oranını girin. Araç bu getiriye karşılık gelen alım fiyatını verir.

Bileşik yıllık getiriden fiyat

Hedeflenen bileşik yıllık getiri oranını girin. Araç yine alım fiyatını hesaplar.

Tüm modlarda ortak girdiler şunlardır: vadeye kalan gün sayısı, nominal tutar ve stopaj yüzdesi. Hesaplamalar 365 gün esasına dayanır.

Formüller

Fiyattan hesaplanan büyüklükler

Aşağıdaki formüllerde P, 100 nominal başına alış fiyatını; Gün ise vadeye kalan gün sayısını gösterir.

Banker iskonto oranı, basit yıllık getiriden her zaman düşük çıkar. Basit yıllık getiri formülünde payda P iken banker iskontosu payda olarak 100 kullanır. Aynı bono için iki farklı sayı üretirler.

Getiriden fiyat hesabı

r, ondalık biçimde yıllık getiri oranıdır. Örneğin %35 için r = 0,35 yazılır.

Stopaj ve net büyüklükler

Varsayımsal örnekler

Örnek A: Fiyattan getiri

Bu varsayımsal örnekte girdiler şöyle seçilmiştir: fiyat 90, vade 182 gün, nominal 100.000 ₺, stopaj %0.

Bileşik yıllık getiri, basit yıllık getiriden yaklaşık 1,25 puan yüksek çıkar. Bu fark, bileşik formülün yeniden yatırım varsayımından gelir.

Örnek B: Basit yıllık getiriden fiyat

Bu varsayımsal örnekte girdiler: basit yıllık getiri %35, vade 91 gün, nominal 100.000 ₺, stopaj %0.

91 günlük vadede basit yıllık getiri %35 iken bileşik yıllık getiri %39,87 çıkar. Bu fark, vade kısaldıkça yeniden yatırım varsayımının daha güçlü ağırlık taşımasından kaynaklanır.

Örnek C: Bileşik yıllık getiriden fiyat, stopajlı

Bu varsayımsal örnekte girdiler: bileşik yıllık getiri %40, vade 364 gün, nominal 250.000 ₺, stopaj %10. Stopaj oranı yalnızca hesabı göstermek amacıyla seçilmiştir; gerçek oran için aşağıdaki bölümü okuyun.

Stopaj brüt gelirden kesilir. Bu örnekte %10 kesinti brüt bileşik getiriyi %40'tan %36,00'a indirmiştir. Net basit ve net bileşik getiriler yakın çıkar; 364 günlük vadede fark ihmal edilebilir düzeydedir.

Stopaj ve güncel düzenleme

Gerçek kişilerin devlet tahvili ve hazine bonosu gelirlerinde GVK geçici 67. maddesi kapsamında stopaj uygulanır. 2006/10731 sayılı BKK'nın geçici 4. maddesi bu oranı %0 olarak belirlemiştir. 11444 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile oran 31.12.2026 tarihine kadar uzatılmıştır; bu karar 20.06.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Araçta stopaj alanı varsayılan olarak %0 gelir ve düzenlenebilir bırakılmıştır. Oran, bononun edinim tarihine ve ilerleyen kararlara göre farklılaşabilir. Oranlar değişebilir; işlem öncesi aracı kurumunuzdan ya da GİB'den güncel oranı kontrol edin.

Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir.

Stopaj hesaplama aracında menkul kıymet stopajını ayrıca hesaplayabilirsiniz.

Hazine bonosu ile tahvil farkı

Hazine tahvili, vadesi bir yılı aşan devlet borcudur. Düzenli kupon ödemesi yapar. Hazine bonosu ise vadesi en fazla bir yıl olan iskontolu araçtır; kupon ödemesi yoktur.

Bu yapısal fark, getiri hesaplama yöntemini değiştirir. Tahvillerde her kupon ödemesi ayrı bir nakit akışı olarak iskonto edilir. Bonolarda tek nakit akışı vardır: vade sonunda alınan nominal tutar. Kupon olmadığı için yeniden yatırım oranı varsayımı tahvildeki kadar belirleyici değildir.

Kuponlu tahvil hesabı için tahvil getiri hesaplama aracına bakabilirsiniz. Yabancı para cinsinden devlet borçlanma araçları için eurobond hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.

Basit ve bileşik getiri farkı

Bileşik yıllık getiri, yatırımcının parayı vade boyunca aynı oranla yeniden yatırdığını varsayar. Bu bir hesaplama varsayımıdır; pratikte aynı koşulları bulmak her zaman mümkün olmayabilir.

Vade uzadıkça basit ile bileşik getiri arasındaki fark büyür. Örnek A'da 182 günlük vadede fark yaklaşık 1,25 puandır. Örnek B'de 91 günlük vadede fark 4,87 puana çıkar. Kısa vadeli kağıtları karşılaştırırken basit getiriyi kullanmak genellikle yeterlidir; uzun vadeli hesaplarda bileşik getiri daha anlamlı sonuç verir.

Banker iskonto oranı, bono fiyatlamasında kullanılan geleneksel yöntemdir. Paydada fiyat yerine 100 kullandığı için basit yıllık getiriden her zaman düşük çıkar. Piyasa pratiğinde her iki oran da kullanılır; hangisinin tercih edileceği kurum ve piyasaya göre değişebilir.

Bileşik büyüme hesapları için bileşik faiz hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.

İhale, ikincil piyasa ve vade öncesi satış

Hazine bonoları Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihale yöntemiyle piyasaya çıkarılır. Aracı kurumlar ihaleye girerek birincil piyasadan alır. Yatırımcılar bu kurumlar aracılığıyla hem ihale hem de ikincil piyasadan bono alabilir. İki piyasadaki fiyatlar farklı olabilir. Bu araç herhangi bir piyasa fiyatı ya da güncel faiz oranı göstermez.

Bonu vadeden önce satmak gerektiğinde elde edilecek fiyat, piyasa faizlerindeki harekete bağlıdır. Piyasa faizleri yükselirse bono değer kaybeder, düşerse değer kazanır. Bu fiyat riski kısa vadelerde daha sınırlı kalır.

Repo ile bono getirilerini karşılaştırmak için repo faizi hesaplama aracına bakabilirsiniz. Vadeli mevduat getirisiyle karşılaştırma yapmak için vadeli mevduat hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Enflasyon düşüldükten sonraki kazancı görmek için reel getiri hesaplama aracına bakın.