Kredi dosya masrafı nedir?

Bankalar, tüketici kredisi açarken krediyi değerlendirme ve işleme aldıklarını belgeleyen bir ücret talep edebilir. Bu ücret mevzuatta tahsis ücreti adıyla geçer; halk arasında dosya masrafı ya da dosya ücreti olarak da bilinir.

Tahsis ücreti, TCMB'nin Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7) 10. maddesiyle sınırlandırılmıştır. Tüketici kredilerinde kullandırılan anaparanın binde beşini (‰5) aşamaz. Bu oran, 2026 yılında uygulamada olan yasal tavandır.

Tahsis ücreti üzerine Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) eklenir. Tüketici kredilerinde bankanın lehe aldığı paralar için BSMV oranı 7345 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yüzde 15'tir; araç bu oranı varsayılan alır, sözleşmenizde farklı bir oran görürseniz onu girin. Konut kredilerinde BSMV istisnası vardır: araç, kredi türü olarak konut seçildiğinde BSMV oranını otomatik olarak sıfırlar. Bu değeri sözleşmenize göre değiştirebilirsiniz.

Yasal azami tahsis ücreti nasıl hesaplanır?

Formül şu şekildedir:

Araçtaki tahsis ücreti oranı varsayılan olarak binde 5'tir; değiştirilebilir. Güncel yasal tavanı TCMB duyurularından veya kredi sözleşmenizden teyit etmeniz önerilir.

Farklı kredi tutarları için örnekler

Aşağıdaki tabloda üç farklı kredi türü ve tutarı için 2026 yılı hesaplamaları görülmektedir. Konut kredisinde BSMV sıfır olduğu için toplam tutara eklenmemiştir.

Banka, yasal tavanın altında ücret alabilir ya da hiç almayabilir. Tablodaki rakamlar azami tutarları göstermektedir; sözleşmenizde belirtilen oran esas alınır.

Araçta hangi bilgileri girmem gerekiyor?

Araç dört temel girdi bekler:

• Kredi türü: İhtiyaç, taşıt veya konut. Bu seçim BSMV oranını otomatik ayarlar; konutta sıfır, diğerlerinde yüzde 15.
• Kredi tutarı: Kullandırılacak anapara miktarı.
• Tahsis ücreti oranı: Varsayılan değer binde 5 (yasal tavan). Bankanız farklı bir oran uyguluyorsa bu alanı güncelleyebilirsiniz.
• BSMV oranı: Varsayılan yüzde 15. Konut kredisinde sıfıra düşer; farklı bir oran geçerliyse sözleşmenizden kontrol edip değiştirebilirsiniz.

Ayrıca bankanın fiilen aldığı tahsis ücreti tutarını da girebilirsiniz. Bu durumda araç, ödediğiniz tutarın yasal sınırı aşıp aşmadığını hesaplar. Sınırı aşan kısım varsa BSMV dahil fazla alınan tutarı gösterir.

Fazla ücret örneği

100.000 ₺ ihtiyaç kredisi için yasal azami tahsis ücreti 500 ₺ ve BSMV 75 ₺ olmak üzere toplam 575 ₺'dir. Banka bu krediden 1.500 ₺ tahsis ücreti aldıysa oran binde 15 yapar. Yasal sınırın binde 10 üzerindedir. BSMV dahil fazla alınan tutar: (1.500 - 500) × 1,15 = 1.150 ₺.

Ekspertiz ve diğer ek kalemler

Konut ve taşıt kredilerinde ekspertiz gibi ek hizmetler için ayrı ücret alınabilir. Tebliğe göre bu tutarda yalnızca üçüncü kişiye (örneğin bağımsız ekspertiz firmasına) ödenen gerçek maliyet yansıtılabilir. Bunun üzerine ek bir tahsis ücreti eklenemez. Ekspertiz bedelinin içeriğini sözleşme öncesi bilgi formundan kontrol edin.

Ticari nitelikli krediler farklı mevzuata tabidir ve bu araç ticari kredi hesaplamaz.

Tahsis ücretinin toplam kredi maliyetine etkisi

Tahsis ücreti, toplam kredi maliyetinin görece küçük bir parçasıdır; asıl belirleyici kalem faiz giderleridir. Bununla birlikte yüksek tutarlı kredilerde tahsis ücreti de kayda değer bir rakama ulaşabilir. Toplam faiz ve taksit hesabı için ihtiyaç kredisi hesaplama, konut kredisi hesaplama ve taşıt kredisi hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.

Kredi vadesi dolmadan kapatmayı düşünüyorsanız kredi erken kapatma hesaplama aracında erken ödeme maliyetini hesaplayabilirsiniz.

Tahsis ücreti sözleşmede nasıl görünür?

Kredi sözleşmesi imzalanmadan önce bankanın size sözleşme öncesi bilgi formu sunması zorunludur. Bu formda tahsis ücreti, BSMV ve diğer kalemler ayrı ayrı belirtilir. Formu dikkatle okuyarak ödeyeceğiniz toplam tutarı öğrenebilirsiniz. Sözleşmede tahsis ücreti satırı varsa bu tutarın yasal tavan olan binde 5'i aşmadığını araçla kontrol edebilirsiniz.

Bazı bankalar promosyon dönemlerinde tahsis ücretini sıfıra indirdiğini ya da geri iade ettiğini belirtebilir. Bu durumda fiilen aldıkları tutar sıfır olacaktır. Araçtaki isteğe bağlı alana 0 girilerek hesaplama yine yapılabilir; yasal sınırla karşılaştırma kısmı o zaman zaten sınır içinde olduğunu gösterir.

Fazla ücret alındıysa ne yapılır?

Tahsis ücretinin yasal tavanı aştığından şüpheleniyorsanız önce bankaya yazılı başvuru yapın; başvurunun tarafınızca belgelenmesi önemlidir. Banka talebi reddederse ya da yanıt vermezse tüketici hakem heyetine başvurabilirsiniz. Hakem heyetinin yetkili olduğu parasal eşik her yıl güncellenir; güncel rakamı Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol edin. Bu araç hukuki danışmanlık vermez; somut bir uyuşmazlıkta tüketici örgütlerine ya da bir avukata danışmanız gerekebilir.

Kredi tekliflerini karşılaştırırken dosya masrafını nasıl değerlendirirsiniz?

Farklı bankalardan kredi teklifi alırken yalnızca aylık taksit tutarına bakmak yeterli değildir. İki teklif aynı faiz oranını taşısa bile tahsis ücreti toplam maliyeti değiştirebilir. Banka A tahsis ücreti almıyorsa, banka B ise yasal tavanın tamamını uyguluyorsa bu fark doğrudan cebinizden çıkmaktadır.

Teklifleri karşılaştırmanın daha sağlıklı yolu, toplam geri ödeme tutarına bakmaktır: tüm faiz, BSMV, KKDF ve tahsis ücreti dahil toplam. Bu rakamı sözleşme öncesi bilgi formundan bulabilirsiniz; her banka bu formu sunmak zorundadır. Araç, tahsis ücretini ve BSMV'yi ayrı bir hesaplama adımı olarak gösterdiğinden toplam maliyeti oluşturan kalemleri daha kolay karşılaştırabilirsiniz.

Kredinizi yapılandırmayı ya da yeniden finanse ettirmeyi düşünüyorsanız yeni bir tahsis ücreti ödemeniz gerekip gerekmediğini de sorun; yeniden yapılandırma tekliflerinde bu kalem sözleşmeden sözleşmeye farklılık gösterebilir. Yapılandırma maliyetini görmek için kredi yapılandırma aracını kullanabilirsiniz.

Kredi kartı ve nakit avans ücretleri ile karşılaştırma

Tüketici kredilerinin yanı sıra kredi kartı gecikme faizi ve nakit avans da önemli maliyet kalemleridir. Kredi kartı ödemesini geciktirirseniz uygulanacak faiz ve vergileri kredi kartı gecikme faizi hesaplama aracıyla görüntüleyebilirsiniz. Kredi kartından nakit çekim yapmayı düşünüyorsanız nakit avans maliyeti hesaplama aracındaki maliyet tablosuna bakmanız yararlı olacaktır; nakit avansta faizsiz dönem bulunmadığından toplam maliyet genellikle tüketici kredisinden daha yüksek çıkar.

Tüm bu araçlardaki sonuçlar tahmini niteliktedir. Kesin tutarlar için imzalamadan önce sözleşme ve sözleşme öncesi bilgi formunu inceleyin.