Araç değer kaybı nedir?

Kazaya karışan bir araç ne kadar iyi onarılırsa onarılsın, ikinci el piyasasında hasarsız eşinden daha ucuza satılır. Ekspertiz raporunda "değişen" ya da "boyalı" yazan bir parça, alıcının pazarlık payını büyütür. Kazadan önceki piyasa değeri ile onarımdan sonraki satış değeri arasındaki bu farka araç değer kaybı denir.

Değer kaybı, onarım masrafından ayrı bir zarar kalemidir. Kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından ya da doğrudan kusurlu sürücü ve araç sahibinden istenir. Kendi kasko poliçenizden değer kaybı alabilmeniz için poliçede bu teminatın açıkça yer alması gerekir; standart kasko poliçelerinin çoğu bunu karşılamaz.

Bu araç nasıl hesaplar?

Hesaplayıcı, eski Genel Şartlar yönteminde kullanılan çarpım yapısını izleyen tahmini bir modeldir. Parça puanları ile kilometre ve yaş katsayıları HesapYapan'ın tahmini değerleridir; resmî bir tablodan alınmamıştır. Amaç, eksper raporu gelmeden önce kabaca hangi aralıkta bir tutar konuşulacağını görmenizdir.

Değer kaybı = Piyasa değeri × H × K × Y × G

• H (hasar katsayısı) = (HK + T) / 100. Üst sınırı 0,50'dir.
• HK, hasarlı parçaların puanı ile işlem çarpanının çarpımlarının toplamıdır.
• T = (onarım tutarı / piyasa değeri × 100) × 0,10. Onarım tutarı girilmezse T sıfır alınır.
• K kilometreye, Y araç yaşına bağlı katsayıdır.
• G = 1 eksi ticari kullanım indirimi (0,05) eksi önceki hasar kaydı başına 0,03. Kayıt indirimi en fazla 0,15 olur.

Parça puanları

Taşıyıcı ve kaynakla bağlanan parçalar ikinci el fiyatını daha çok düşürür, bu yüzden puanları yüksektir. Vidalı parçalar ve plastik tamponlar daha düşük puan alır.

Her parça için seçtiğiniz işlem bu puanı çarpar: lokal boya 0,15, komple boya 0,35, onarım ve boya 0,60, değişen 1,00. Örneğin değişen kaput 5 puan, komple boyanan ön çamurluk 3 × 0,35 = 1,05 puan getirir.

Kilometre ve yaş katsayıları

Yeni ve az kullanılmış araçta hasar kaydı fiyatı daha sert etkiler. Yaşlı ve yüksek kilometreli bir araçta alıcı zaten belli bir yıpranma beklediği için aynı hasarın etkisi küçülür. Araç yaşı, girdiğiniz model yılı ile içinde bulunulan yıl arasındaki farktan bulunur.

Örnek hesaplar

Örnek 1: Kaput ve tampon değişimi

Piyasa değeri 1.200.000 ₺, 45.000 km'de, 4 yaşında hususi bir otomobil. Önceki hasar kaydı yok, onarım tutarı 85.000 ₺. Kaput ve ön tampon değişmiş, sol ön çamurluk komple boyanmış.

• HK = 5 + 1 + 3 × 0,35 = 7,05
• T = 85.000 / 1.200.000 × 100 × 0,10 = 0,71
• H = (7,05 + 0,71) / 100 = 0,0776
• K = 0,90, Y = 0,90, G = 1
• Değer kaybı = 1.200.000 × 0,0776 × 0,90 × 0,90 × 1 ≈ 75.411 ₺ (piyasa değerinin %6,28'i)

Onarım ile değer kaybının toplamı 160.411 ₺ eder ve 400.000 ₺'lik teminatın içinde kalır.

Örnek 2: Yaşlı araçta kapı onarımı

800.000 ₺ değerinde, 120.000 km'de, 9 yaşında bir araç. İki önceki hasar kaydı var, onarım tutarı girilmemiş. Sol ön kapı onarılıp boyanmış, sol arka kapı komple boyanmış.

• HK = 4 × 0,60 + 4 × 0,35 = 2,4 + 1,4 = 3,8; H = 0,038
• K = 0,70, Y = 0,80, G = 1 - 2 × 0,03 = 0,94
• Değer kaybı ≈ 16.003 ₺ (yaklaşık %2)

Örnek 3: Ağır hasarlı yeni ticari araç

2.000.000 ₺ değerinde, 10.000 km'de, 1 yaşında ticari bir araç. Onarım tutarı 300.000 ₺. Tavan değişmiş, direkler onarılıp boyanmış, sağ arka çamurluk değişmiş.

• HK = 15 + 10 × 0,60 + 8 = 29; T = 300.000 / 2.000.000 × 100 × 0,10 = 1,5
• H = 0,305; K = 1; Y = 1; G = 0,95
• Değer kaybı ≈ 579.500 ₺ (%28,98)

Burada onarım ve değer kaybı birlikte 879.500 ₺ tutuyor. Otomobil için 400.000 ₺ olan araç başı maddi teminat 479.500 ₺ aşılıyor. Araç bu durumda uyarı verir; limit üstü kısım sigortadan değil, kusurlu taraftan istenir.

Hukuki çerçeve ve güncel uygulama

Değer kaybı yıllarca trafik sigortası Genel Şartları'ndaki formülle hesaplandı. Anayasa Mahkemesi, 9 Ekim 2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararla Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. ve 92. maddelerindeki "Genel Şartlar" ibaresini iptal etti. Yargıtay da gerçek zararı, yani aracın kazadan önceki ve onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki farkı esas alıyor.

2021'de yürürlüğe giren Genel Şartlar Ek-1, değer kaybını "piyasa değeri × R × K × H × G" çarpımıyla buluyordu. Kaynaklara göre bu ek, 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle 1 Temmuz 2026'dan itibaren kaldırıldı. Şimdi tespit, eksper ya da mahkemedeki bilirkişi tarafından piyasa verisine bakılarak yapılıyor. Dosyanıza hangi kuralın uygulanacağı kaza ve poliçe tarihine göre değişebilir; güncel metni ve kendi dosyanızı bir uzmana kontrol ettirin.

2026 yılında otomobil grubu için zorunlu trafik sigortasının maddi hasar teminatı araç başına 400.000 ₺, kaza başına 800.000 ₺'dir. Aracınız başka bir gruptaysa limit farklı olabilir, araçtaki teminat alanını buna göre değiştirin.

Değer kaybının genellikle ödenmediği durumlar

• Araç pert kabul edilmişse ayrıca değer kaybı istenmez.
• Talep eden sürücü kazada tam kusurluysa karşı taraftan değer kaybı alamaz.
• Hasar gören parça daha önceki bir kazada da hasarlıysa o parça için yeni bir değer kaybı oluşmayabilir.

Talep süreci

Önce kazaya ait tutanak ya da kolluk raporu, ekspertiz raporu, onarım faturası ve aracın kaza öncesi değerini gösteren ilanlar toplanır. Kusurlu tarafın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Şirket başvuruyu reddederse, yanıt vermezse ya da teklifi düşük bulursanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye gidebilirsiniz. Dava açmadan önce arabuluculuk aşaması da gündeme gelebilir.

Talep ederken gecikme için faiz istenebilir. Faiz tutarını kabaca görmek için gecikme faizi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Sigorta teklifinin araç değerinin yüzde kaçına denk geldiğini yüzde hesaplama ile kontrol etmek de pazarlıkta işe yarar.

Araç sahipliğinin diğer maliyetleri

Değer kaybı, aracı satarken ortaya çıkan bir kayıptır. Aracı elinizde tuttuğunuz sürece ödediğiniz vergileri MTV hesaplama ve araç vergisi hesaplama araçlarıyla görebilirsiniz. Hasarlı aracı satıp yenisini krediyle almayı düşünüyorsanız taşıt kredisi hesaplama aracı aylık taksiti gösterir. Yedek parça ya da evrak göndereceksiniz, kargo ücreti hesaplama aracı desi ve tahmini ücreti verir.

Sorumluluk reddi: Sonuçlar tahmini hesaptır. Bu sayfadaki katsayılar resmî tablo değildir ve sigorta şirketini, eksperi ya da mahkemeyi bağlamaz. Gerçek tutar, eksper raporu, piyasa araştırması ve dosyanın hukuki durumuna göre belirlenir.