Bir oda duvarı örülecekken "ne kadar tuğla siparişi versem?" sorusu genellikle ustaya bırakılır. Usta da deneyimine göre tahmin eder. Oysa kısa bir hesapla bunu kendiniz öğrenebilir, siparişte fazla ya da eksik malzemeyle karşılaşmazsınız. Bu araç duvarın uzunluğunu, yüksekliğini, kapı ve pencere boşluklarını ve seçtiğiniz malzemeyi alarak gereken tuğla miktarını ve tahmini harç hacmini hesaplar.

Metrekareye kaç tuğla düşer

Malzeme türü adet sayısını doğrudan belirler. Büyük blok daha az adet, küçük tuğla daha çok adet demektir. Aşağıdaki tablo yaygın malzemeler için 1 m² duvara düşen teorik adet sayısını göstermektedir. Derz payı dahil edilmiştir.

Formül şudur: 1 m² için adet = 1 bölü [(blok uzunluğu + derz) × (blok yüksekliği + derz)]; ölçüler metre cinsindendir. Yatay delikli tuğla için hesap 1 / (0,20 × 0,20) = 25 adet verir. Gazbeton için 1 / (0,603 × 0,253) = 6,56 adet çıkar.

Tabloda görülen adet farkı neden bu kadar büyük? Dolu harman tuğlasının görünen yüzü yalnızca 19 × 5 cm'dir. Aynı duvar alanını kapatmak için gazbetona kıyasla yaklaşık 13 kat daha fazla parça gerekir. Bu farklılık hem iş gücünü hem de harç tüketimini etkiler.

Kapı ve pencere boşluklarını hesaba katmak

Brüt alan duvarın tamamının alanıdır: uzunluk çarpı yükseklik. Kapı ve pencere açıklıkları bu alandan düşülerek net alan bulunur. Net alan üzerinden tuğla adedi hesaplanır, çünkü o boşluklara blok örülmez.

Araçta varsayılan kapı boyutu 0,90 × 2,10 m, yani 1,89 m²'dir. Varsayılan pencere boyutu 1,20 × 1,50 m, yani 1,80 m²'dir. Farklı ölçüler girebilirsiniz. Birden fazla kapı ya da pencere varsa her birinin adedini de belirtebilirsiniz.

Örnek: 5 m × 2,8 m bir duvarda bir kapı ve bir pencere varsa brüt alan 14 m²'dir. Boşluklar toplamı 1,89 + 1,80 = 3,69 m²'dir. Net alan 14 - 3,69 = 10,31 m²'dir.

Duvarın tüm yüzeyini alan hesaplama aracıyla da kontrol edebilirsiniz. Metrekarenin dönüştürülmesi gerekiyorsa metrekare hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Derz kalınlığının hesaba etkisi

Tuğla sadece kendi alanını kaplamaz; yanına ve üstüne doldurulan harç da yer tutar. Bu yüzden formülde blok boyutuna derz kalınlığı eklenir. Normal tuğla ve bims blokta bu değer 1 cm'dir. Gazbetonda ince yapıştırıcı harç kullanıldığından derz yalnızca 3 mm olur.

Bu fark küçük görünebilir. Ancak yatay delikli tuğla hesabında derz 1 cm yerine 1,5 cm olsaydı m² başına adet 25'ten yaklaşık 22'ye düşerdi. Büyük bir yapıda bu fark yüzlerce tuğla anlamına gelir. Kullandığınız malzemenin gerçek derz kalınlığını ustanızla teyit etmenizde yarar vardır.

Fire payı neden eklenir

Örgü sırasında kırılan parçalar, köşelerde kesilen yarım bloklar ve ölçü uyumsuzlukları nedeniyle sipariş edilen malzemenin tamamı duvara girmez. Bu kayıp öngörülmese de her şantiyede yaşanır.

Araç varsayılan olarak yüzde 5 fire payı ekler; ancak bu oranı değiştirebilirsiniz. Basit, düz duvarlarda yüzde 3 yeterli olabilir. Çok köşeli, kapılı pencereli ve kesim gerektiren işlerde yüzde 8-10 daha güvenlidir. Sipariş yaparken fire payını hesaba katmayan ekipler sonradan ikinci tur sipariş vermek zorunda kalır. O ikinci tur hem gecikmeye hem de ek nakliye masrafına yol açar.

Harç miktarı nasıl hesaplanır

Araç harç hacmini de tahmin eder. Hesap şu mantıkla çalışır: duvar hacminden blokların kapladığı hacim çıkarılır, kalan boşluk harca karşılık gelir. Fire oranı harca da eklenir.

Örnek olarak 10,31 m² net alanlı, yatay delikli 19 × 19 × 13,5 cm tuğla ile örülen duvarda harç yaklaşık 0,136 m³ çıkar. Yüzde 5 fire payı eklendiğinde bu değer 0,142 m³'e, yani yaklaşık 142 litreye yükselir.

Harç hesabının bir sınırı vardır: delikli tuğlalarda deliklere kaçan harç, sıva sırasındaki kayıplar ve dikey derzler bu hesabın dışındadır. Pratikte hesabın biraz üstünde harç hazırlamak daha güvenlidir. Büyük miktarlarda harç karışımı yapacaksanız hacim hesaplama aracı yardımcı olabilir.

Gazbetonda ince yapıştırıcı harç

Gazbeton bloklarda klasik çimento harcı yerine ince yapıştırıcı harç kullanılır. Derz kalınlığı 3 mm'de kalır. Bu durum harç miktarını önemli ölçüde düşürür.

Aynı 10,31 m² net alanlı duvar için gazbeton hesabı şöyle çıkar: 6,56 adet/m² üzerinden net adet 67,6 olur, yüzde 5 fire ile sipariş adedi 71'e yükselir. Yapıştırıcı harç ise yaklaşık 36 litredir; normal tuğladaki 142 litreyle karşılaştırdığınızda fark belirgindir. Düşük harç tüketimi hem malzeme tasarrufu sağlar hem de duvar daha hızlı yükselir.

Duvar kalınlığı seçimi

Araçta farklı kalınlık seçenekleri sunulmaktadır. Hangi kalınlığın seçileceği aracın yapacağı bir hesap değildir; bu karar yapı türüne, iklim koşullarına ve ısı yalıtımı gereksinimlerine göre mimar ya da inşaat mühendisi tarafından belirlenir.

Genel bir fikir olarak: iç bölme duvarlar genellikle ince tutulur, dış cephe duvarları daha kalın seçilir. Gazbeton ve bims blok yalıtım özellikleriyle bilinir; ancak hangi kalınlığın yeterli olduğu hesaplaması bu aracın kapsamı dışındadır. Statik ve yalıtım kararı için mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.

Gerçek hesap örnekleri

Araçta girilen değerlerin sonuçları nasıl etkilediğini görmek için dört örnek aşağıda verilmiştir.

Örnek 1: Yatay delikli tuğla, 19 × 19 × 13,5 cm

Duvar 5 × 2,8 m, bir kapı 0,90 × 2,10 m, bir pencere 1,20 × 1,50 m. Brüt alan 14 m², boşluk 3,69 m², net alan 10,31 m²'dir. Metrekare başına 25 adet, net adet 257,75, yüzde 5 fire ile sipariş 271 adettir. Harç hacmi yaklaşık 142 litredir.

Örnek 2: Gazbeton 60 × 25 × 20 cm

Aynı duvar boyutları ve boşluklarla net alan yine 10,31 m²'dir. Metrekare başına 6,56 adet, net adet 67,6, fire ile sipariş 71 adettir. Yapıştırıcı harç yaklaşık 36 litredir.

Örnek 3: Dolu harman tuğlası, yarım tuğla duvar

Aynı duvar, dolu tuğla ile örülüyor. Metrekare başına 83,33 adet düşer. Net adet 859,2, yüzde 5 fire ile sipariş 903 adettir. Küçük tuğlanın getirdiği yüksek adet sayısı hem iş gücünü hem de harç miktarını artırır.

Örnek 4: Bims blok 39 × 19 × 19 cm

4 × 2,7 m'lik düz bir duvar, boşluk yok. Brüt ve net alan 10,8 m²'dir. Metrekare başına 12,5 adet, net adet 135, fire ile sipariş 142 adettir.

Hesabın sınırları

Bu araçtan çıkan sonuç bir tahmindir. Malzemenin gerçek ölçüsü üreticiye göre birkaç milimetre farklılık gösterebilir; bu küçük fark adet sayısını değiştirir. Ustanın örgü biçimi ve köşe detayları da gerçek tüketimi etkiler. Siparişten önce ölçüleri ve malzeme özelliklerini yerinde kontrol ediniz.

Duvardan sonra: sıva, boya ve zemin

Duvar tamamlandıktan sonra sıra sıvaya ve boyaya gelir. Boya miktarını önceden bilmek istiyorsanız boya hesaplama aracına bakabilirsiniz. Zemin kaplaması için fayans hesaplama ya da parke hesaplama araçlarından yararlanabilirsiniz.