Güncel durum: YÖK, 1 Eylül 2015 tarihli yazısıyla 2016'dan itibaren ÖYP kapsamında yeni araştırma görevlisi alımı yapılmayacağını duyurdu. Gerekçe olarak 2010-2014 yılları arasında ayrılan yaklaşık 3.550 kadronun boş kaldığı gösterildi. Bu karar 2016 öncesinde programa giren araştırma görevlilerini etkilemedi. 2018'den itibaren araştırma görevlisi atamaları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 38. maddesiyle düzenleniyor; adaylar lisansüstü eğitim süresince 50/d statüsünde atanıyor ve kadrolar üniversitelerin bireysel ilanları üzerinden açılıyor. 2026'da merkezi ÖYP yerleştirmesi yapılmıyor. Güncel araştırma görevlisi alım koşulları ve ağırlıkları üniversitelerin bireysel ilanlarına göre değişiyor; bu sayfada yer alan ağırlıklar eski ÖYP formülüne ait.

Bu araç, ÖYP dönemindeki puan hesabını gösteriyor. Eski bir başvuruda ne puan aldığınızı anlamak ya da formülün mantığını öğrenmek isteyenler için tasarlandı. Mevcut araştırma görevlisi başvurularında üniversitenin ilanına bakmanız gerekiyor.

ÖYP neydi?

YÖK Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı, araştırma görevlisi adaylarını merkezi olarak bir üniversitede görevlendirip başka bir üniversitede lisansüstü eğitim yaptıran bir sistemdi. Yerleştirme, ALES puanı, lisans not ortalaması ve yabancı dil puanından oluşan ağırlıklı bir formülle yapılıyordu. Puan, en son girilen ALES ve dil sonucuna göre güncellenebiliyordu.

Ağırlıkları belirleyen iki farklı dönem var: 2012 Usul ve Esasları ile 2014 sonrasında uygulanan formül. Alan sınavı yapılan bazı kadrolarda ise üçüncü bir oran uygulandı.

2014 sonrası ağırlıklar (son uygulanan formül)

YÖK Genel Kurulu 25 Aralık 2014 tarihli kararıyla ağırlıkları değiştirdi. YÖK'ün 30 Aralık 2015 tarihli merkezi kadro ilanında da bu formül kullanıldı:

2012 Usul ve Esasları formülü

ÖYP Usul ve Esaslarının 3/h maddesinde tanımlanan orijinal formül:

2012 formülünde ALES ağırlığı daha yüksek, lisans notu daha düşük. 2014 değişikliğiyle lisans notu biraz daha belirleyici hale geldi.

Alan sınavlı kadro formülü

Alan sınavı yapılan kadrolarda farklı bir oran uygulandı:

Bu formülde alan sınavı en belirleyici bileşen; ALES'in ağırlığı diğer formüllere kıyasla oldukça düşük.

Lisans notunu sisteme girme

ÖYP'de lisans notu 100'lük sistemde kullanılıyordu. 4'lük sisteme göre not alan adaylar YÖK dönüşüm tablosunu kullanarak 100'lüğe çeviriyordu. Hangi tablonun geçerli olduğunu ilan belirliyordu. Dönüşüm için sitemizdeki 4'lük 100'lük not çevirici aracını kullanabilirsiniz. Lisans not ortalamanızı hesaplamak için de lisans diploma notu hesaplama ve not ortalaması hesaplama araçları mevcut.

Yabancı dil puanı 65'in altında olan ÖYP araştırma görevlileri yurt içinde altı aylık dil eğitimine yerleştiriliyordu. ALES puanının büyük etkisi nedeniyle ALES puan hesaplama aracını da inceleyebilirsiniz. Yabancı dil sınavı için YDS puan hesaplama aracı da kullanılabilir.

İki hesaplama örneği

Örnek 1 (2014 sonrası formül)

ALES: 80, Lisans notu: 75, YDS: 70

Lisans katkısı = 75 × 0,35 = 26,25

ALES katkısı = 80 × 0,50 = 40,00

YDS katkısı = 70 × 0,15 = 10,50

ÖYP Puanı = 26,25 + 40,00 + 10,50 = 76,75

Aynı değerlerle 2012 formülü:

Lisans katkısı = 75 × 0,25 = 18,75

ALES katkısı = 80 × 0,60 = 48,00

YDS katkısı = 70 × 0,15 = 10,50

ÖYP Puanı = 18,75 + 48,00 + 10,50 = 77,25

Bu örnekte 2012 formülü 0,5 puan daha yüksek çıkıyor; ALES puanının yüksek olduğu durumlarda 2012 formülü genellikle daha avantajlı.

Örnek 2 (yabancı dil puanı olmadan)

ALES: 70, Lisans notu: 85, yabancı dil puanı yok.

2014 sonrası formülle:

Lisans katkısı = 85 × 0,35 = 29,75

ALES katkısı = 70 × 0,50 = 35,00

Yabancı dil katkısı = 0

ÖYP Puanı = 29,75 + 35,00 = 64,75

Yabancı dil puanı girilseydi en fazla 15 puan daha eklenebilirdi (100 × 0,15 = 15). Bu örnekte yabancı dil bileşeninin eksikliği puanı maksimum 15 puan aşağı çekiyor.

Formüller arasındaki fark ne zaman belirleyici oluyor?

2014 ve 2012 formülleri arasındaki temel ayrım ALES ve lisans notu ağırlıklarında. ALES puanı yüksek olan adaylar 2012 formülünden genellikle biraz daha iyi sonuç alıyor (ALES ağırlığı %60 bu formülde). Lisans notu yüksek olanlar ise 2014 formülünde biraz daha avantajlı (%35'e karşı %25).

Alan sınavlı kadrolarda tablo tamamen değişiyor. Alan sınavı ağırlığı %40 olduğu için ALES ve lisans notunun etkisi belirgin biçimde azalıyor. Bu kadrolara başvuran adaylar için alan sınavındaki performans belirleyici oluyor.

Yabancı dil bileşeni her üç formülde de %15 olarak sabit tutulmuş. Puan 100 üzerinden girildiğinde en fazla 15 puan katkı sağlıyor. Yabancı dil puanı 0 olan adayın maksimum kaybı 15 puan; bu toplam içinde görece küçük bir fark. Mevcut araştırma görevlisi alımlarında ağırlıklar ilan bazında değişiyor; ÖYP formülleri bu ayrımı anlamak için tarihsel bir başvuru noktası.

Araç nasıl çalışıyor?

ALES puanı, lisans notu (100'lük) ve yabancı dil puanı (boş bırakılabilir) girişlerinden sonra ağırlık seçimi yapılıyor. Varsayılan seçim "2014 sonrası (35/50/15)". Diğer seçenekler: "2012 Usul ve Esaslar (25/60/15)", "Alan sınavlı kadro (20/25/40/15)" ve kullanıcının kendi ağırlıklarını girdiği "Özel ağırlık" seçeneği (toplamın 100 olması gerekiyor). Her bileşenin hesaba katkısı ve toplam puan ayrı gösteriliyor. Yabancı dil girilmezse araç bunun puana etkisini (kaybedilen en fazla 15 puan) belirtiyor.

Akademik kariyer alanındaki diğer hesaplamalar için AKS puan hesaplama ve PYBS puan hesaplama araçlarına, sınav ve eğitim hesaplamalarının tamamına eğitim hesaplama araçları sayfasından ulaşabilirsiniz.