Dönem puanı yönetmelikte nasıl işliyor

MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği dönem puanını, sınav, performans ve varsa proje puanlarının aritmetik ortalaması olarak tanımlar. Bölme işlemi virgülden sonra dört basamağa kadar yürütülür. Yönetmelikte sonucu tam sayıya yuvarlayan bir hüküm yoktur. Yani hesaplayıcıda 68,25 çıkan bir ortalama, e-Okul'a da 68,25 olarak işlenir. Karne ya da sınıf geçme hesabında kullanılacak rakam budur, yukarı doğru yuvarlanmış bir sayı kullanılmaz.

Dönem puanı = (yazılılar + performanslar + varsa proje) ÷ not sayısı

Burada önemli olan, paydanın "not sayısı" olmasıdır. Bir dersten kaç not alındığını bilmeden ortalamayı doğru yorumlamak zor. Bu yüzden önce dönemde hangi notların verildiğine bakmak gerekir.

Bir dönemde hangi notlar verilir

Yönetmeliğin 45. maddesine göre bir dönemde her dersten iki yazılı sınav yapılır. Haftalık ders saati altı ve üzeri olan derslerde il zümresi karar alırsa üçüncü bir sınav da yapılabilir. Sınav tarihleri e-Okul'da ilan edilir. Yazılı sınavın süresi zorunlu haller dışında bir ders saatini aşmaz. Aynı ders birden fazla şubede okutuluyorsa ortak sınav esastır.

Performans tarafı 2025 değişikliğiyle netleşti. Her dönemde tüm derslerden iki performans puanı verilir. Birincisi performans çalışmasına verilir. İkincisi performans görevleri, okuryazarlık becerileri ve kitap okuma, derse hazırlık, devam, aktif katılım ve örnek davranış üzerinden belirlenir. Zümre kararıyla bir performans puanı daha eklenebilir.

Proje her derste istenmez. Öğrenci her ders yılında en az bir dersten proje hazırlar. Ulusal ya da uluslararası bir yarışmada alınan başarı, ilgili dersin proje veya performans çalışması olarak tam puanla değerlendirilir.

Hesaplayıcıda iki yazılı, iki performans ve bir proje kutusu bulunur. Üçüncü sınav ya da üçüncü performans puanı olan bir derste ortalamayı elle hesaplamanız gerekir: bütün notları toplayıp gerçek not sayısına bölün.

Örnek hesaplar

Fizik dersi, birinci dönem

Yazılılar 45 ve 58, performanslar 80 ve 90, proje yok. Toplam 273, not sayısı 4. Dönem puanı 273 ÷ 4 = 68,25 olur.

Hedef puandan geriye doğru hesap

Birinci yazılı 40, performanslar 60 ve 65, ikinci yazılı henüz yapılmadı. Dönem puanının 50 olmasını istiyorsunuz. Denklem (40 + 60 + 65 + x) ÷ 4 = 50 şeklinde kurulur. Buradan 165 + x = 200, yani x = 35 çıkar. İkinci yazılıdan 35 almak yeterlidir. Aynı yöntem başka hedefler için de çalışır: hedefi not sayısıyla çarpın, eldeki notların toplamını çıkarın.

Girilmeyen sınav ortalamayı nasıl etkiler

Yazılı 60, ikinci yazılıya özürsüz girilmemiş, performanslar 70 ve 75 olsun. Hesaplayıcıya yalnız üç not girip ikinci yazılı kutusunu boş bırakırsanız sonuç 205 ÷ 3 = 68,3333 görünür. Oysa e-Okul'da bu sınav için puan hanesine G yazılır ve G ortalamaya sıfır olarak katılır. Gerçek hesap (60 + 0 + 70 + 75) ÷ 4 = 51,25'tir. Aradaki fark yaklaşık 17 puandır.

G ve K işaretleri

Yönetmeliğin 48. maddesine göre geçerli özrü olmadan sınava girmeyen, projesini teslim etmeyen ya da performans çalışmasını yapmayan öğrencinin puan hanesine G yazılır. Kopya çekenin hanesine K yazılır. İkisi de aritmetik ortalamaya dahil edilir, yani ortalamayı düşürür.

Hesaplayıcıda bunun pratik karşılığı şudur. Henüz yapılmamış bir sınav için kutuyu boş bırakın, böylece mevcut notlarla ortalamanızı görürsünüz. G ya da K işlenmiş bir not için kutuya 0 yazın. Boş bırakmak yalnız "henüz yapılmadı" anlamına gelir.

Yıl sonu puanı ve dersten geçme

Dersin yıl sonu puanı, birinci ve ikinci dönem puanlarının aritmetik ortalamasıdır ve bu da dört basamakla hesaplanır. Bir dersten başarılı sayılmak için iki yoldan biri yeterlidir: iki dönem puanının ortalaması en az 50 olmalı, ya da ikinci dönem puanı en az 70 olmalıdır. İkinci yolda birinci dönem puanının ne olduğu fark etmez.

Üç öğrenci örneği durumu açıklar. Kimya dersinde birinci dönem 42,5 ve ikinci dönem 57,5 olan öğrencinin ortalaması 50'dir ve dersten başarılıdır. Birinci dönem 25, ikinci dönem 72 olan öğrencinin ortalaması 48,5'tir. İkinci dönem puanı 70'in üzerinde olduğu için o da başarılı sayılır. Birinci dönem 45, ikinci dönem 52 olan üçüncü öğrencinin ortalaması da 48,5'tir. İkinci dönemi 70'in altında kaldığından bu ders için başarısız sayılır.

Tek bir dönemin 50'nin altında kalması bu yüzden kesin bir sonuç değildir. Karar yıl sonunda iki dönem birlikte değerlendirilerek verilir.

Sınıf geçme ve mezuniyet puanı

Her dersten iki dönem puanı bulunması kaydıyla tüm derslerden başarılı olan öğrenci doğrudan sınıfını geçer. En fazla bir dersten başarısız olup yıl sonu başarı puanı en az 50 olan öğrenci de doğrudan geçer. Yıl sonu başarı puanı, derslerin yıl sonu puanlarının haftalık ders saatleriyle ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Mezuniyet puanında da bu değer esas alınır.

Doğrudan geçemeyen ama yıl sonu başarı puanı en az 50 olan öğrenci, o sınıfta başarısız olduğu en fazla üç dersten sorumlu olarak geçer. Alt sınıflardan kalanlarla birlikte toplam başarısız ders sayısı altıyı aşarsa sınıf tekrar edilir. Sorumluluk sınavından en az 50 alınırsa sorumluluk kalkar. Sınıf tekrarı, hazırlık sınıfı hariç ortaöğretim boyunca en fazla bir kez yapılır.

Sonuçlara itiraz

Sınav sonuçları 10 iş günü içinde öğrenciye duyurulur ve e-Okul'a işlenir. Veli, ilandan sonraki 5 iş günü içinde okul yönetimine yazılı itirazda bulunabilir. Komisyon başvuruyu 5 gün içinde inceler. Süreler kısa olduğu için notu görür görmez hesabı kontrol etmek işe yarar.

Bu hesaplama ne zaman işe yarar

Hesaplayıcı en çok iki durumda faydalıdır. Birincisinde dönem içinde ortalamanın nereye gittiğini görmek istersiniz. İkincisinde yaklaşan bir sınavdan kaç almanız gerektiğini ters yönde bulmak istersiniz. Okulunuzun karnesindeki dönem puanını tahmin etmek için de kullanabilirsiniz. Birden çok dersin birlikte nasıl durduğunu görmek için karne notu hesaplama sayfasına bakabilirsiniz. Yıl sonunda takdir ve teşekkür belgesi hesabı için lise takdir teşekkür hesaplama sayfası ayrıca hazırdır.

Üniversitede vize ve final üzerinden çalışıyorsanız ağırlıklı hesap gerekir; bunun için ders notu hesaplama sayfası uygundur. Üniversite sınavı puanına katkı için lise OBP hesaplama sayfasında diploma notundan yola çıkılır.

Sınırlamalar

Hesaplayıcı tek bir dersin bir dönemini hesaplar; diğer dönemin puanını yazarsanız o dersin yıl sonu başarısını da gösterir. Üçüncü sınavı ya da üçüncü performans puanı olan dersleri otomatik tanımaz. G ve K durumlarını kendiniz sıfır olarak girmeniz gerekir. Tüm derslerin ağırlıklı yıl sonu başarı puanı ve sınıf geçme kararı bu ekranda hesaplanmaz.

Okulunuzdaki zümre kararları, ortak sınav uygulamaları ve ilan edilen takvim de sonucu etkileyebilir. Resmî rakam her zaman e-Okul'daki puandır. Hesaplayıcıyı planlama için kullanın, kesin karar için okul yönetiminin verdiği sonucu esas alın.